|
Medisch
gebruikte delen: de wortel.
Botanie en plantbeschrijving:
Beschreven is hier de grote, gele gentiaan.
Deze plant is van oudsher de op de voorgrond tredende geneeskrachtige plant van
deze familie.
Nog niet zo heel lang geleden zagen de bergboeren deze plant als lastig onkruid,
dat uitgeroeid moest worden.
Daarom is de plant nu zeldzaam en beschermd.
Deze statige plant wordt ongeveer 1 meter hoog.
De kale stengel is hol en draagt bladeren die kruisgewijs tegenover elkaar
geplaatst zijn.
Die bladeren zijn groot, elliptisch en blauwgroen.
De bladstelen worden van onder naar boven steeds korter.
De grote, gele gentiaan is een overblijvende plant met een flinke wortel.
Eerst na enkele jaren komen er bloemen.
Bloeitijd: juli en augustus (september).
Voorkomen:
Hoofdzakelijk op kalkrijke grond in de Alpen; algemeen in de gebergten van het
zuiden van Midden-Europa en in Zuid-Europa.
--- Advertenties ---
Kalknagels weg!
Wratten weg!
--- Advertenties ---
Werkzame stoffen:
Bitterstoffen, hoofdzakelijk gentiopicrine en de nog niet lang geleden ontdekte
bitterstof, amarogentine. Verder nog wat looistoffen.
Genezende werking en gebruik:
De gentiaan wordt dus enkel gebruikt vanwege de bitterstoffen.
De andere stoffen zijn van ondergeschikte betekenis.
Het gehalte aan bitterstoffen is maar gering en daarom is het kruid geschikt om
gebruikt te worden als
maagtonicum.
Ongewenste prikkelende werking hoeft dan niet te worden gevreesd.
Gebrek aan eetlust,
slechte maagfunctie door gebrek aan maagsap-afscheiding;
storingen bij de lediging van de maag,
windzucht, krampen en verslapping van
maag en
darm kunnen alle met de
kruidenthee met succes bestreden worden.
Ook de galvorming wordt door dit kruid gunstig beïnvloed.
Deels werken de bitterstoffen door contact met het slijmvlies in de mond; deels
ook door opname in het lichaam.
Bij het gebruik van gentiaan moet vooraf duidelijk zijn om welke vorm van
maagstoring het gaat.
Is de maag zwak vanwege een tekort aan maagsappen, dan is gentiaan een goed
middel.
Bij een geprikkelde maag met teveel maagzuur is gentiaan niet geschikt, gebruik
dan
mixtuur.
Gentiaan in de volksgeneeskunst:
Maag-, darm-, lever- en galklachten zijn de kwalen waartegen gentiaan wordt
ingezet in de volksgeneeskunst.
Deze toepassingsmogelijkheden waren al bekend in de vijfde en vierde eeuw voor
Christus en ze zijn ook te vinden bij Dioscorides en Plinius.
Galenus gaf een aanbeveling gentiaan als extra te gebruiken tegen reuma en
jicht.
Dat namen de geneesheren in de middeleeuwen over en zo kwamen deze gegevens ook
in de kruidenboeken terecht.
Een citaatje uit het kruidenboek van Hieronymus Bock (1577): 'De meest gebruikte
wortel is in Germania wel die van de gentiaan.
De gewone man neemt
gentiaanwortel als maagmiddel telkens als er inwendig onregelmatigheden worden
bespeurd.
Ook worden kalmoes en gemberwortel gebruikt.'
Sebastian Kneipp meent dat degene die beschikt over gentiaan,
salie en
alsem,
een complete apotheek in huis heeft.
Gentiaan werd vroeger ook veel als wormmiddel gebruikt.
Dat gebeurt tegenwoordig maar zelden meer.
Bijwerkingen:
Bij de aangegeven doseringen hoeven geen bijwerkingen gevreesd te worden.
Mensen met hoge bloeddruk en zwangere vrouwen kunnen echter dit middel beter
niet gebruiken.
Gentiaan
elpt bij de onderstaande kwalen:
- Diarree
(zie ook
Mixtuur tegen Diarree en Windzucht)
(zie ook
Mixtuur tegen Darmklachten)
(Bosaardbei,
Heemst, Brandnetel (grote),
Bijvoet en Beredruif
helpen ook bij
diarree)
- Eetlust, gebrek aan eetlust, Anorexia
(zie ook
Mixtuur Anorexia &
Gebrek aan Eetlust)
(Kamille,
Marjolein / Marjoraan,
Hyssop,
Gember,
Ijzerhard en
Kalmoes helpen ook
bij de eetlust)
- Maagzuur, oprispingen, vol gevoel
(zie ook
Mixtuur tegen Brandend Maagzuur)
(Kalmoes helpt ook bij
maagzuur, oprispingen en een vol gevoel)
-
Maagklachten
(zie ook
Mixtuur tegen Maagklachten)
(Kamille,
Marjolein / Majoraan,
Melisse,
Absint helpen ook bij maagklachten)
(Valeriaan,
Marjolein / Majoraan en
Heemst helpen bij maagpijn)
(Valeriaan
en Hartgespan
helpen bij
buikpijn,
buikkramp,
maagpijn, maagklachten)
- Maag storingen
(zie ook
Mixtuur tegen Maagklachten)
(Kamille,
Bijvoet,
Marjolein / Majoraan
en
Bevernel
helpen bij maagstoringen)
- Maag lediging storingen
(zie ook
Mixtuur tegen Maagklachten)
-
Maag saploze
(zie ook
Mixtuur tegen Maagklachten)
(Bijvoet
en Hyssop helpen bij het bevorderen van de productie van maagsap)
-
Maag verslapping / slappe maag
(zie ook
Mixtuur tegen Maagklachten)
- Maagkrampjes
(zie ook
Mixtuur tegen Maagklachten)
-
Darmklachten
(zie ook
Mixtuur tegen Darmklachten)
(Kalmoes,
Marjolein / Majoraan, Tijm,
wilde, echte , Heemst
helpen ook bij darmklachten)
(Bevernel
en Bijvoet
helpen bij darmstoornissen)
- Darmgassen, scheten, gasvorming,
windzucht
(zie ook
Mixtuur tegen Diarree en Windzucht)
(zie ook
Mixtuur tegen Darmklachten)
(Venkel,
Marjolein / Majoraan,
Gember,
Engelwortel en Hartgespan
helpen ook bij darmgassen,
scheten, gasvorming, windzucht)
-
Galstenen, vorming (Paardebloem,
Pepermunt
helpen ook tegen vorming van galstenen)
-
Lever klachten (Brandnetel helpt ook bij
leverklachten) (zie ook
lever- en
galkwalen)
-
Afweermechanisme verminderd (Ginseng helpt
ook bij een verminderd afweermechanisme) (zie ook
ziek algemeen)
-
Apathie
Aanverwante kruiden:
-
Longkruid
helpt bij dysenterie (zware vorm van
diarree)
-
Matige spijsvertering en hulpmiddel vertering:
Engelwortel, Gember,
Venkel,
Mariadistel
en
Paardebloem
helpen bij een matige spijsvertering
|
