Medisch gebruikte delen: de wortel.

Botanie en plantbeschrijving:
Dit belangrijke kruid kent bijna iedereen wel.
Weinigen weten echter hoe de gehele plant eruit ziet in het wild of als gekweekte plant.
Valeriaan is een overblijvende plant die meer dan 1 meter hoog kan worden.
De plant heeft een wortelstok met korte uitlopers, soms ook zonder .
De stengel is kantig en hol.
De bladeren zijn tegenover elkaar geplaatst.
De onderste bladeren zijn gedeeld en bestaan uit 9 tot 21 deelblaadjes.
Ze zijn eirond tot lancetvormig.
De bovenste blaadjes zijn meer lijnvormig.
De bloemen zijn roze en trechtervormig.
Ze vormen schermvormige pluimen.
Behalve deze echte valeriaan komt in ons land ook de kleine valeriaan voor (V. dioica) in duinen en moerassig zand of veengebieden.

Voorkomen:
Op vochtige plaatsen bij sloten, kanalen en meren of in loofbossen.
De kruiden komen echter bijna allemaal van gekweekte planten.

Werkzame stoffen:
Valerotriaat, alkaloïden als valerine en chatinine, looistoffen, hars en etherische olie.

Genezende werking en gebruik:
Vroeger werd wel beweerd dat valeriaan in feite niet hielp, maar dat de reuk kalmering en rust suggereerde.
Door wetenschappelijk onderzoek is aangetoond dat valeriaan werkelijk genezende kracht bezit.
Interessant is daarbij dat geen enkele van de werkzame stoffen alleen verantwoordelijk is voor de werking.
Het resultaat komt door de combinatie van stoffen.
Valeriaan werkt bij een geprikkelde toestand van het zenuwstelsel, bij slapeloosheid en hartkloppingen.
Patiënten die lijden aan nerveuze onrust en angst voelen zich na de inname niet moe, maar erg opgefrist.
Ook voor bestuurders van auto's kan men zonder gevaar valeriaan aanbevelen.
Wij raden kandidaten voor rij- en andere examens aan om ongeveer een half uur voor het examen 1 tot 2 kopjes valeriaanthee te drinken.

Bereiding van valeriaanthee:
2 theelepels fijngemaakte valeriaanwortels worden overgoten met 1/4 liter koud water.
Dat laat men 10 tot 12 uur staan.
Aan te raden is om af en toe te roeren.
Van het aftreksel kan men naar behoefte 2 tot 3 maal daags 1 kopje drinken.
Deze hoge dosering is onschadelijk, maar garandeert juist een goede werking.
Bij slapeloosheid door zenuwen werkt het middel ontspannend.
Het wachten tot de slaap komt is dan niet meer onaangenaam, maar wordt een weldoende rust, totdat de gezonde slaap zich aandient.
Bij hartkloppingen tengevolge van zenuwen werkt het middel eveneens probaat.
Overigens bij alle situaties waarin zenuwspanningen een rol spelen is valeriaan aan te bevelen; zelfs ter voorkoming van deze situaties.
Door middel van valeriaan bereidt men zich ontspannen voor op deze toestanden.
Valeriaan is het geschikte middel om onrustige tijden goed door te komen.
Men voorkomt dan tevens de ziekteverschijnselen die optreden na een zenuwachtige periode; zoals maag- en leverklachten, problemen met gal of hartstreek en zelfs chronische verstoppingen.

Kalmerend en een gezonde slaap bevorderend is ook een valeriaan-bad.
Men beweert dat menigeen tijdens zo'n bad al insliep.
Voor een valeriaanbad neemt u 100 gram valeriaanwortel in 1 liter water.
Dat laat u 10 uur staan.
De uitgeperste, gefilterde vloeistof wordt in het badwater gedaan.

Bijzondere raadgeving:
Wanneer het gaat om spanningen met psychische oorzaak op te heffen is een thee van gelijke delen valeriaanwortel en melissebladeren aan te bevelen.
Overgiet 2 theelepels van dat mengsel met 1/4 liter kokend water; laat 1 uur afgedekt staan; zeef het af en drink de thee goed warm, langzaam en sloksgewijs.
Als thee tegen slapeloosheid helpt ook een mengsel van valeriaanwortel en melisse in gelijke delen.
De thee wordt als boven bereid en voor het slapengaan gedronken.

Valeriaan als huismiddel:
Het staat vast dat valeriaan reeds in de 5de of 4de eeuw voor Christus door vrouwen een veel gebruikt middel was.
Daarna mist geen enkel kruidenboek van belang dit kruid.
Dioscorides en Plinius berichten over deze plant en de middeleeuwse kruidenboeken - zoals 'Physica' van de abdis Hildegard von Bingen - en daarna de boeken van Matthiolus, Fuchs en Bock geven steeds meer gebruiksmogelijkheden aan.
Hoofdzakelijk wordt valeriaan in de volksgeneeskunst echter als kalmeringsmiddel voor de zenuwen gebruikt.
Daarnaast bij hart- en maagklachten; bij krampen en als urineafdrijvend middel.
Vooral echter ook voor vrouwen in de overgangsjaren.

Bijwerkingen: Deze zijn niet te verwachten.

Valeriaan  helpt bij de onderstaande kwalen:

- Spanning en stress (Kamille, Ginseng en Melisse helpen ook bij spanning en stress) (zie ook psyche en zenuwstelsel) (zie ook Bernagie en Melisse helpt bij nerveuze zenuwen, Lavendel helpt kalmerend bij overprikkelde zenuwen, zie ook Valeriaan , Kamille en Sint Janskruid)

- Agressiviteit

- Concentratiemoeilijkheden (Ginseng helpt ook bij concentratiemoeilijkheden)

- Verkramping, geestelijke oorzaak

- Angst (Meidoorn en Hartgespan helpen ook bij angst) (Tijm helpt vooral als je je onzeker voelt, of Lavendel bij een melancholisch gevoel) (zie ook psyche en zenuwstelsel)
- Angst voor de dood, angst voor donker (Meidoorn en Hartgespan helpen ook bij angst voor de dood, angst voor donker)

- Examenvrees, plankenkoorts en faalangst (Meidoorn en Hartgespan helpen ook bij examenvrees, plankenkoorts en faalangst)

- Overprikkeld zijn

- Slapeloosheid, slecht slapen (Kamille, Melisse, Sint Janskruid helpen ook bij slapeloosheid)

- Kalmerend middel (Venkel is ook een kalmerend middel)

- Gal klachten, kwalen, galaandoening (Mariadistel, Marjolein, Melisse, Brandnetel, Klimop)

- Maagpijn (Marjolein / Majoraan en Heemst helpen ook bij maagpijn) (Kamille, Gentiaan, Marjolein / Majoraan, Melisse, Absint helpen bij maagklachten) (Kamille, Bijvoet, Marjolein / Majoraan en Bevernel helpen bij maagstoringen) (zie ook maag-darmstelsel)
- Buikpijn, buikkramp, maagpijn, maagklachten (Hartgespan helpt ook)

- Constipatie, verstopping, hardlijvigheid (Bijvoet, Vuilboom en Pepermunt helpen bij een harde stoelgang)

- Verrekking spieren (Tijm en Smeerwortel helpen ook bij verrekking van de spieren) (zie ook gewrichten, botten, spieren en weefsels)
- Aangezichtspijn
- Bloedsomloop (Meidoorn helpt ook bij de bloedsomloop) (Zie ook aderen en bloedbaan)

- Hartkloppingen (en nerveuze hartkloppingen) en hartzwakte (Hartgespan, Bernagie en Bevernel helpen ook bij (nerveuze) hartkloppingen) (zie ook Hartkwalen)

Extra aanverwante kruiden:
- Pepermunt, Bijvoet en Engelwortel helpen bij het bevorderen van de gal productie

- Maagzuur, oprispingen, vol gevoel: Gentiaan en Kalmoes helpen bij maagzuur, oprispingen en een vol gevoel

- Sint Janskruid + Kamille zijn natuurlijke pijnstillers